सिन्दुरले रङ्गिने थिमी : संस्कृतिको जीवन्त उत्सव

– पिक्चर नेपाल

नयाँ वर्षको दोस्रो दिन, बिहानैदेखि भक्तपुरको मध्यपुर थिमीमा केही फरक हुन्छ। साँघुरा गल्लीहरूमा मानिसहरूको भीड बढ्न थाल्छ। धिमे बाजाको ताल बिस्तारै हावामा फैलिन्छ। घरका झ्याल र कौसीहरू भरिन थाल्छन्। सबैको नजर एउटै क्षणको प्रतीक्षामा हुन्छ।

अनि… पहिलो मुठी सिन्दुर आकाशतिर उड्छ।

हरेक वर्ष वैशाख २ गते, बिस्का जात्राको अवसरमा मनाइने यो पर्व केवल एउटा जात्रा होइन, रङ, संस्कृति, आस्था र समुदायको अद्भुत संगम हो। थिमी, बोडे, नगदेशलगायतका बस्तीबाट निकालिएका ३२ वटा देवी–देवताका खटहरू धिमे बाजाको तालसँगै गल्ली–गल्ली घुम्छन्। खट अगाडि बढ्दै जाँदा हजारौँ हातबाट सिन्दुर उड्छ, हजारौँ अनुहारमा मुस्कान छर्छ।

यहाँ सिन्दुर केवल रङ होइन। यो नयाँ वर्षको शुभकामना हो। भेट हुँदा बोलिने शब्दभन्दा पहिले सिन्दुरले नै शुभेच्छा साट्छ। अपरिचित मानिस पनि एकैछिनमा आफ्नाजस्ता लाग्न थाल्छन्।

धिमेको गुञ्जन, काँधमा खट बोकेर नाचिरहेका युवाहरू, झ्यालबाट सिन्दुर बर्साइरहेका ज्येष्ठ नागरिक, रमाउँदै दौडिरहेका बालबालिका—यी सबै दृश्यले थिमीलाई एउटा जीवित चित्र बनाइदिन्छ। क्यामेराले कैद गर्ने प्रत्येक फ्रेमले नेपाली संस्कृतिको एउटा सुन्दर कथा सुनाइरहेको हुन्छ।

यही समय बोडेमा जिब्रो छेड्ने जात्रा पनि मनाइन्छ। शताब्दीयौँदेखि निरन्तर चल्दै आएको यो परम्पराले बिस्का जात्राको सांस्कृतिक महत्त्वलाई अझ गहिरो बनाएको छ।

नेपालमा धेरै जात्रा छन्, र हरेक जात्राले आफ्नै कथा सुनाउँछ। तर थिमीको सिन्दुर जात्रा भने फरक छ। यहाँ पुगेपछि जो–कोही पर्यटक वा पहिलोपटक आउने आगन्तुक पनि कतिखेर भुइँबाट सिन्दुर उठाएर आकाशतिर उडाउन थाल्छ, कतिखेर धिमे बाजाको तालमा कम्मर मर्काउन थाल्छ, उसैलाई थाहा हुँदैन। यहाँ कोही केवल दर्शक भएर बस्न सक्दैन। यहाँ पुग्ने हरेक व्यक्ति केहीबेरमै जात्राकै एउटा हिस्सा बनिसकेको हुन्छ।

यदि तपाईंले अहिलेसम्म यो अद्भुत जात्रा आफ्नै आँखाले देख्नुभएको छैन भने, अर्को नयाँ वर्षमा एकपटक थिमी पुगेर यसको रौनक अनुभव गर्नुहोस्। सायद फर्किँदा तपाईंको क्यामेरामा केही सुन्दर तस्बिरहरू मात्र होइन, मनमा जीवनभर ताजै रहने एउटा अविस्मरणीय अनुभव पनि कैद भइसकेको हुनेछ।