काठमाडौंमा भव्य रूपमा मनाइयो मचाती (त्रिशूल) जात्रा
– पिक्चर नेपाल
पशुपतिको जयवागेश्वरी क्षेत्रमा हरेक वर्ष असार कृष्णपक्ष अष्टमीका दिन मचाती जात्रा मनाइन्छ। त्रिशूलसँग जोडिएको विशेष परम्पराका कारण यसलाई त्रिशूल जात्रा पनि भनिन्छ।
यो जात्रामा खटमा राखिएका बालबालिकालाई कुमार र कुमारीको प्रतीकका रूपमा पूजा गरिन्छ। खटमा देखाइने त्रिशूलको दृश्य केवल प्रतीकात्मक हो। यो कुनै वास्तविक घटना होइन। जात्राभरि बालबालिकाको पूर्ण सुरक्षा गरिएको हुन्छ।
स्थानीय किम्बदन्तीअनुसार, धेरै पहिले देवपाटन क्षेत्रमा बालबालिकालाई दुःख दिने दुष्ट शक्तिलाई परास्त गरिएको सम्झनामा यो जात्रा सुरु भएको विश्वास गरिन्छ। समयसँगै यही परम्परा आजसम्म निरन्तर चल्दै आएको छ।
जात्राका दिन जयवागेश्वरी, वत्सलेश्वरी र बज्रघरबाट तीनवटा खट निकालिन्छ। ती खटलाई युवाहरूले काँधमा बोकेर देवपाटन, भुवनेश्वरी, जयवागेश्वरी, गोलनवरी टोल र सिफल हुँदै नगर परिक्रमा गराउँछन्। स्थानीयको उत्साह र भक्तजनको सहभागिताले जात्राको रौनक अझ बढाउँछ।
लिच्छविकालदेखि सुरु भएको मानिने यो जात्रा काठमाडौंको मौलिक संस्कृति र परम्पराको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। पहिले नौवटा खट निकालिने भए पनि अहिले तीनवटा खटमा मात्र यो परम्परा जीवित छ।
मचाती जात्रा केवल एउटा जात्रा मात्र होइन, यो काठमाडौंको इतिहास, संस्कृति र समुदायको पहिचानसँग जोडिएको अमूल्य सम्पदा हो। हरेक वर्ष मनाइने यस जात्राले पुरानो परम्परालाई नयाँ पुस्तासम्म जीवित राख्ने काम गरिरहेको छ।
