योगले बदलिएको सोनामको जीवन: १४ वर्षमै विश्व च्याम्पियनसिपको कांस्य पदक
—पिक्चर नेपाल
भारतको गुजरातमा सम्पन्न ‘फर्स्ट वर्ल्ड योगासन च्याम्पियनसिप २०२६’ मा १४ वर्षीया नेपाली बालिका सोनाम तामाङले कांस्य पदक (Bronze Medal) जित्न सफल भइन्। विश्वभरका प्रतिस्पर्धीहरू माझ प्रतिस्पर्धा गर्दै नेपालको तर्फबाट पदक जित्ने सोनामको स्थायी घर नुवाकोट हो भने उनी हाल काठमाडौँको तारकेश्वरमा बसोबास गर्छिन्। अहिले कक्षा नौमा अध्ययनरत सोनामले योग अभ्यास गर्न थालेको दुई वर्ष भयो।
यो छोटो अवधिमै उनले इन्टर स्कुल, नेसनल (राष्ट्रिय), सेकेन्ड एसियन कप तथा इन्टरनेसनल योग स्पोर्ट्स फेडरेसनका विभिन्न कार्यक्रम र प्रतियोगिताहरूमा सहभागिता जनाइसकेकी छिन्। यसै क्रममा ‘सातौँ राष्ट्रिय योगासन खेलकुद प्रतियोगिता’ मा सहभागी भएर उनी ‘मिस योगी २०८२’ घोषित भएकी थिइन्, जहाँ उनले १० देखि १४ वर्ष उमेर समूहको महिलातर्फ प्रथम स्थान हासिल गरेकी थिइन्। च्याम्पियनसिपमा कांस्य पदक जितेपछि अब उनको लक्ष्य आगामी ओलम्पिक खेलकुदमा सहभागी भएर स्वर्ण पदक (Gold Medal) ल्याउने रहेको छ र उनी ओलम्पिकमा आफ्नो सर्वश्रेष्ठ प्रदर्शन दिने तयारी गरिरहेकी छिन्।
योगले सोनामको जीवनमा पारेको प्रभाव: तीन मुख्य कुरा
सोनामले विद्यालयमा ऐच्छिक विषयका रूपमा योग विषय रोजेकी थिइन्। नियमित रूपमा योग र प्राणायाम अभ्यास गर्न थालेपछि उनको जीवन र स्वास्थ्यमा मुख्य तीनवटा परिवर्तनहरू देखिएका छन्:
१. पढाइ र एकाग्रता
१३ वर्ष नाघेर १४ वर्षमा प्रवेश गर्दा विद्यालयको पढाइ, नयाँ पाठ्यक्रम र परीक्षाको दबाब बढ्छ। सोनामलाई पनि सुरुमा यो दबाबले सताउने गर्थ्यो। तर नियमित रूपमा योग र प्राणायाम अभ्यास गर्न थालेपछि उनको ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता र स्मरणशक्तिमा सुधार आयो।
२. किशोरावस्थाका उतारचढाव र मानसिक स्वास्थ्य
किशोरावस्थामा शरीर र मनमा तीव्र हर्मोनल परिवर्तनहरू हुने गर्छन्, जसका कारण मुड स्विङ हुने, रिस उठ्ने वा सानो कुरामा तनाव हुने गर्छ। योगको नियमित अभ्यासले सोनामलाई आफ्नो भावना नियन्त्रण गर्न र भित्रैदेखि शान्त रहन सहयोग पुर्याएको छ।
३. शारीरिक स्फूर्ति र कम स्क्रिन टाइम
धेरै समय मोबाइल वा ल्यापटपमा बस्दा देखिने ढाड दुख्ने, घाँटी कसिने र आँखा थाक्ने समस्याबाट योगले बचाएको छ। उनको शरीर लचिलो र फुर्तिलो भएको छ भने डिजिटल स्क्रिनको प्रयोग धेरै नै कम भएको छ। उनी अहिले आवश्यक पर्दा मात्र स्क्रिन हेर्ने गर्छिन्।
सोनामको आफ्नै अनुभव र बुझाइ
सुरु–सुरुको आफ्नो अनुभव र योगले ल्याएको परिवर्तनबारे सोनाम भन्छिन्, “मलाई पहिले–पहिले पढ्दा ध्यान दिन एकदमै गाह्रो हुन्थ्यो, मन यताउता भड्किरहन्थ्यो। तर जबदेखि मैले ऐच्छिक विषयमा योग विषय छानेँ र नियमित योग, ध्यान अभ्यास गर्न थालेँ, मलाई दिनभरि एकदमै फ्रेस र शान्त महसुस हुन थाल्यो। रिस पनि उठ्न छाड्यो र स्कुलमा शिक्षकले पढाएको कुरा तुरुन्तै बुझ्न सक्ने भएँ।”
योग कस्तो मान्छेले र किन गर्ने भन्ने विषयमा उनको आफ्नै स्पष्ट बुझाइ छ। उनी भन्छिन्, “मेरो बुझाइमा योग सबै उमेर समूहका मानिसले गर्दा राम्रो हुन्छ। बच्चाहरूको लागि अहिलेदेखि योग गर्नु उनीहरूको भविष्यको स्वास्थ्यको लागि एकदमै महत्त्वपूर्ण छ भने वृद्धवृद्धाका लागि त योग निरोगी बनाउने सबैभन्दा ठूलो माध्यम हो।”
सोनामको सकारात्मक अपिल
सोनाम आफ्नै उमेर समूहका र आफूभन्दा साना साथीहरूलाई केवल किताबी ज्ञानमा मात्र सीमित नरहेर पढाइसँगसँगै खेलकुदमा पनि सहभागी हुन सुझाव दिन्छिन्। उनी भन्छिन्, “यदि हामीले पढाइसँगसँगै खेलकुद र योग जस्ता गतिविधिमा पनि आफूलाई सहभागी गरायौँ भने हाम्रो मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्य दुवै एकदमै राम्रो हुन्छ र यसले दुवै क्षेत्रमा फाइदा पुर्याउँछ।”
निष्कर्ष: राष्ट्रिय योग दिवसको सन्दर्भमा, सोनाम तामाङको यो यात्राले योग केवल वृद्धवृद्धा वा निश्चित उमेरका मानिसका लागि मात्र नभएर बालबालिकाहरूका लागि झन् बढी आवश्यक छ भन्ने प्रमाणित गर्छ। सोनामको यो सफलता र सकारात्मक परिवर्तनबाट प्रेरणा लिँदै अभिभावक र बालबालिकाहरूले आफ्नो दैनिक जीवनमा योग र खेलकुदलाई सामेल गर्नु आवश्यक देखिन्छ।
